McKinsey: zachte waarden en persoonlijk leiderschap zijn essentieel voor succes op de lange termijn

Persoonlijk leiderschap ook naar gedrag en cultuur zijn bepalend voor de waarde van organisatie

Het adviesbureau dat de bijbel voor (financiële) waardebepaling van bedrijven heeft geschreven en zijn mensen drilt tot Excel-keizers om diezelfde bedrijven te helpen die waarde eruit te krijgen, noemt tegenwoordig gedrag, cultuur en andere zachte waarden als essentieel voor het succes. Sterker nog, voor de overlevingskans van het bedrijfsleven. De ‘gezondheid’ van een onderneming is het nieuwe toverwoord volgens McKinsey.

De Amerikaanse management-adviesclub staat niet alleen in zijn aandacht voor gedrag en gedragsbeïnvloeding. De Duisenberg School of Finance laat zijn studenten onderzoek doen naar de ‘black box’ in de bestuurskamer en het Amsterdam Institute of Finance heeft gedragseconomie toegevoegd aan zijn cursusaanbod. Ook accountants kijken in hun risico-analyses naar de mate waarin een strategie door een organisatie wordt gedragen.

Nu kapitaal niet meer gratis is en financiële hefbomen voorlopig onmogelijk zijn, kunnen bedrijven hun succes niet meer kopen, maar moeten ze meer uit hun mensen halen. Of in de woorden van McKinsey naar de ‘fitness’. Het adviesbureau heeft de afgelopen jaren 630.000 werknemers van meer dan 500 organisaties een lijst van 109 vragen laten invullen. Met deze gegevens is een instrument ontwikkeld om de gezondheid van een bedrijf te meten op basis van negen bouwstenen als leiderschap, richting, verantwoordelijkheid en motivatie. ‘Let wel: veranderen vraagt geen eenzijdige gerichtheid op gezondheid. Het werkt alleen in combinatie met concrete prestatiedoelen’, waarschuwt auteur Colin Price, bij McKinsey verantwoordelijk voor de wereldwijde organisatietak.

Waarom dit onderzoek?
‘Wij werden geïntrigeerd door het gegeven dat de levensverwachting van de top 500 steeds korter wordt, in die zin dat de bedrijven steeds korter in de Fortune 500 staan. In de jaren vijftig was het negentig jaar, in de jaren tachtig was dat gedaald naar dertig jaar en vorig jaar was het nog maar negen jaar. Wat blijkt: de winnaars zijn de bedrijven die zich het snelst aanpassen aan de veranderende omstandigheden. Er verandert echter niets in een bedrijf als het gedrag niet verandert.’

Waarom is cultuur nu zo belangrijk voor McKinsey?
‘De bedrijven die vandaag de dag de meeste economische waarde genereren, zijn niet langer General Motors of andere productiebedrijven. Het zijn Google en Facebook en hun verwanten. De welvaart wordt vooral gegenereerd door hersenen, niet door fysieke inspanning. Dat vraagt een andere houding van management. De klassieke commandolijn werkt niet meer. De uitdaging is werknemers te inspireren en te verbinden met de koers van de onderneming.’

U schrijft in uw boek dat de helft van de bedrijven die nu in de Fortune top 500 staan er over tien jaar uit is gevallen. Wat bepaalt succes of ondergang?
‘De beste indicator voor falen is een laag verantwoordelijkheidsgevoel in een organisatie; als weinig medewerkers zich betrokken voelen, als medewerkers de vaardigheden ontberen of als het bedrijf te complex is. Omgekeerd is de beste indicator voor succes toch nog altijd sterk leiderschap.’

Vraagt deze tijd niet om een ander type leider?
‘Ja en nee. Je hebt een sterke leider nodig om een bedrijf uit een “groove” te halen of om een wenkend perspectief aan de horizon te schetsen, te laten zien wat mogelijk is. Het beste is namelijk een transformatie te doen zonder crisis. In de recente crisis hebben veel bedrijven geherstructureerd. Financieel staan ze er goed voor, maar wat is nu het perspectief? Weinigen hebben ook een cultuur van voortdurende verbetering.’

‘Het gaat erom te ontdekken welke vaardigheden nodig zijn om de nieuwe ambities te realiseren in een steeds competitievere wereld en daarvoor draagvlak scheppen.’
‘De ceo wordt vooral de schepper van de sociale architectuur, legt verbindingen. Neem Apple. Steve Jobs inspireert niet alleen de werknemers, maar ook en vooral de externe ontwikkelaars van apps.’

Hoe is het besef bij de ondervraagde topmensen?
‘Zonder uitzondering denken ze dat hun bedrijf er beter voorstaat dan het geval is. Terwijl de signalen voor het oprapen liggen. Het is hoogstens een kwestie van het geluidsvolume versterken. Vraag het de werknemers. Vraag een verpleegkundige of zij het ziekenhuis aan haar familie zou aanbevelen. Vraag het klanten. Luister na afloop van een vergadering wat er in de gang over wordt gezegd.’

McKinsey koppelt gedrag nadrukkelijk aan prestatie. Voor motivatie heb je een hoger, niet financieel doel nodig. Maar uiteindelijk gaat het om toch om meer marktaandeel, meer winst?Hoe combineer je die beide?
‘Het is een paradox. Elke doelstelling vraagt een gezondheidscomponent en omgekeerd. Als een bank een langjarige relatie met klanten wil opbouwen om ‘cross-selling’ te verbeteren of de ‘share of wallet’ te vergroten, is het tegelijkertijd zaak medewerkers te trainen in het begrip van consumentenbehoeften én te zorgen dat er mogelijkheden zijn voor klanten om feedback te geven.’

McKinsey heeft een reputatie van briljante cijferaars. Is het bedrijf hier zelf wel klaar voor?
‘We hebben mensen van diverse disciplines en achtergrond in huis. Ik ben van huis uit socioloog. We halen steeds meer mensen van verschillende pluimage binnen.’
‘Omdat gedragsverandering een proces is en geen boek met antwoorden, doen we nu ook aan coaching. Als we een ceo begeleiden, wordt hem één keer per maand gevraagd naar zijn doelen, de barrières die hij ervaart en zijn energie. Daarvoor hebben we een breed spectrum aan gediplomeerde coaches aangenomen. Gedrag bepaalt de effectiviteit van de leider.’

‘Is dit de nieuwe hype na aandeelhouderswaarde en leverage? ‘Ik mag hopen van niet. We hebben tien jaar hierin geïnvesteerd.’

Beyond Performance: How great organizations build ultimate competitive advantage, Scott Keller, Colin Price, John Wiley & Sons, $ 29,95
McKinsey in Amsterdam.
door Pieter Couwenbergh – Financieel Dagblad – 25 juni 2011

Het adviesbureau acht nu zachte waarden en persoonlijk leiderschap als essentieel voor langdurige succes van organisaties.

One thought on “McKinsey: zachte waarden en persoonlijk leiderschap zijn essentieel voor succes op de lange termijn

Comments are closed.